Debbie Sanders | Reiswebsite

Het plannen van een tocht maakt een groot deel uit van het reisplezier. Het neemt heel wat tijd in beslag om zelf een reis uit te dokteren maar zo leer je heel wat bij over je bestemming en stel je een programma samen op basis van je eigen wensen.

Wat volgt, is een 3-stappenplan met tips over hoe je te werk kunt gaat bij het kiezen van een wandelbestemming en het uitwerken van je tocht:

1. Oplijsten van mogelijke bestemmingen
2. Selecteren van een bestemming
3. Uitwerken van de tocht

Stap 1: Mogelijke bestemmingen oplijsten

Beginners weten vaak niet hoeveel mogelijke trektochten er bestaan, terwijl gevorderden er in verdrinken en een verlanglijstje hebben waarvoor meerdere levens nodig zijn.

Soms vertrek je van een concreet idee:

• Een streek die je aanspreekt
• Een GR-pad waarover iemand je vertelt heeft of waarover je iets gelezen hebt
• …

Heb je nog geen concreet idee, raadpleeg dan volgende bronnen:

• Atlas: zo heb je meteen een zicht op heuvels en gebergtes en bereikbaarheid
• Overzicht van langeafstandswegen in Europa: zie artikel GR-paden
• Reismagazines:
  • Op Weg: het magazine van de Vlaamse organisatie Grote Routepaden.
  • Op Pad: het magazine van de Nederlandse ANWB.
  • Reiskrant: het magazine van Wegwijzer
• Websites van hikers: ideaal om ideetjes op te doen van mensen die er al zijn geweest
• Algemene hiking sites: op het forum worden vaak ideetjes uitgewisseld, je vind er ook reisverslagen terug.

Aan het eind van deze stap hoef je je nog niet vast te pinnen op één bestemming maar tracht toch maximum 3 bestemmingen in je hoofd te hebben. Het kan een voordeel zijn om een alternatief achter de hand te hebben mocht na de tweede stap je eerste keuze toch niet zo haalbaar blijken.

Stap 2: Kiezen van een bestemming

Om te beoordelen of een bestemming goed is, kan je de volgende criteria gebruiken. Hiervoor moet je eerst wat basisinformatie over de streek of trektocht verzamelen.

Technische haalbaarheid van het gebied/de trektocht

Hierbij stel je je de volgende vragen:

Vraag 1: Welke ervaring heb ik nodig voor dit terrein en heb ik die?

Soort ervaring:

• Wandelervaring: dagtochten in glooiend terrein vb. Ardennen
• Bergwandelervaring: dagtochten in het middel- of hooggebergte vb. Vogezen, Centraal Massief, Alpen, Pyreneeën
• Ervaring met huttentochten: meerdaagse tochten in het (hoog)gebergte van hut naar hut
• Ervaring met kampeertrektochten: meerdaagse tochten in het (hoog)gebergte met kampeermateriaal (tent, slaapmat, slaapzak, kookgerei, eten)

Terrein:

• Paden
• Ongebaand terrein vb. blokkenvelden, puinhellingen
• Firn (oude sneeuwvelden die tot in de zomer blijven liggen)
• Hoogte

Vraag 2: Heb ik al eerder tochten in dit terrein zelf uitgestippeld?

Vraag 3: In welk seizoen wil ik er wandelen? Wat kan ik verwachten van weersomstandigheden? Heb ik hier al ervaring mee?

CONCLUSIE

Het is uiteraard niet nodig om aan alle criteria te voldoen maar je hebt best op minstens 2 van de 3 vragen “ja” geantwoord. Hoe groter de stap die je zet, hoe meer risico dat je voor een onaangename verrassing komt te staan. Het blijft uiteraard jouw eigen keuze.

Ga stap voor stap te werk. Begin met enkele meerdaagse tochten in de Ardennen, ga dan een tocht doen in het middelgebergte (vb. Vooralpen, Vogezen, Centraal Massief), om dan pas de stap te zetten naar het hooggebergte (Alpen, Pyreneeën). Het terrein wordt steeds zwaarder en technischer en vergt dus meer wandelervaring. De weersomstandigheden zijn ook variabeler in de bergen dus een gevorderde kennis van navigatie en materiaal is ook vaker nodig.

Daarnaast kan je ook een cursus gaan volgen bijvoorbeeld bij de Klim- en Bergsportfederatie, Cap Bohan trekkingschool, het BuitenShuis, de Bergstijgers, … Daar worden zowel alles omvattende opleidingen gegeven (vb. bergwandelen zomer/winter), als modules van één weekend georganiseerd (vb. EHBO, oriëntatie). Hier vind je de cursussen die ik gevolgd heb.

Praktische haalbaarheid van de streek

Hier moeten de volgende vragen gesteld worden:

Vraag 4: Hoe kan ik het gebied bereiken?

Vraag 5: Wat zijn de overnachtingsmogelijkheden?

• Berghutten of alternatieven
• Wildkamperen: Voor de wetgeving in de verschillende landen, zie het artikel over wildkamperen –en bivakkeren.

Vraag 6: Zijn er bevoorradingsmogelijkheden van voeding en water? Op welke afstand liggen die van een wandelroute?

Vraag 7: Zijn er (goede) wandelkaarten of –gidsen beschikbaar? Zijn er lange afstandspaden die ik zou kunnen volgen? Is er bewegwijzering?

Vraag 8: Welk budget moet ik voor de reis voorzien? Valt dit binnen mijn mogelijkheden?

• Materiaalaankopen vooraf: zie paklijst
• Vervoer
• Overnachtingen
• Voeding en dranken

Vraag 9: Dien ik over bepaalde papieren te beschikken vb. visum?

Vraag 10: Heb ik inentingen nodig? Wat is de medische voorziening ter plaatse en is mijn kennis van EHBO daaraan aangepast?

CONCLUSIE

Op basis van deze criteria, dien je zelf de inschatting te maken of de bestemming voor jou praktisch haalbaar is. Lijst de pijnpunten op en kijk hoe je deze eventueel kan oplossen.

Informatiebronnen

Er zijn meerdere bronnen om deze basisinformatie te verzamelen:

Ofwel is de informatie al eens verzameld door anderen:

• Wandelgidsen (topogidsen) en reisgidsen: te vinden in de bibliotheek of de gespecialiseerde reisboekhandels
• Wandelartikels in magazines (voor een overzicht, zie vroeger), soms staat een archief op de website
• Persoonlijke websites van hikers
• Websites over het langeafstandspad of de wandelmogelijkheden in een regio

Tip: Gericht zoeken op internet gaat het best via een zoekmachine (vb. Google) en door een goede omschrijving in te geven voor de gezochte informatie vb. de naam van het pad, of de streek en de activiteit in te tikken. Je probeert best eerst zo specifiek mogelijk te zien, en als de gevonden informatie tegenvalt, probeer dan de omschrijving ruimer te maken.
Afhankelijk van je talenkennis kan je ook je zoekopdracht in een vreemde taal ingeven en dan het liefst in de taal die op je bestemming gesproken wordt.

Ofwel moet je zelf aan de slag gaan:

• Vervoer: uurregeling van treinen in West-Europa, van vluchten, lokale busmaatschappijen, …
• Website van het nationaal meteorologisch instituut (weersomstandigheden)
• Websites van dorpen/steden die je tegenkomt (overnachting, bevoorrading, bereikbaarheid)
• Websites van de regio, het natuurpark (bereikbaarheid, wandelmogelijkheden, …)
• Website van het nationaal geografisch instituut (wandelkaarten)
• Website van de lokale bergsportvereniging (berghutten)

Zoek eerst zelf de nodige informatie op! Vind je niet wat je nodig hebt? Dan moet je je vragen aan iemand stellen:

• Een berichtje plaatsen op hiking sites
• E-mailen naar toeristische informatiebureaus van een gemeente, regio of natuurpark
• E-mailen of bellen met lokale afdeling van de bergsportvereniging van het land, een berggidsenbureau, …
• E-mailen of bellen naar hikers waarvan je weet dat ze de streek hebben bezocht, dat kunnen kennissen zien maar ook mensen waarvan je foto’s of een verslag op het internet hebt teruggevonden

Tip: Hou er rekening mee dat niet iedereen Frans of Engels begrijpt, zelfs in West-Europese landen. Tracht zoveel mogelijk de moedertaal te gebruiken van de mensen die je contacteert. Dan heb je de grootste kans op een (snelle) reactie. Niet iedereen is ook even snel om te reageren dus je zult wel wat geduld nodig hebben.

Finale selectie

Je hebt nu de nodige criteria om je bestemmingen te vergelijken en een finale keuze te maken. Misschien moet je op zoek naar een nieuwe bestemming en ga je terug naar stap 1.

Vaak wordt op hikingfora de vraag gesteld welke tocht aangeraden wordt, of die ene tocht mooier is dan die andere. Hoewel sommigen daar zeker een uitgesproken voorkeur kunnen geven, vind ik dat bestemmingen zeer moeilijk vergelijkbaar zijn en dat de keuze persoonlijk is.
Door foto’s te bekijken van een bepaalde streek, kan je al snel zelf beslissen of het landschap je ligt of niet. Door verschillende ervaringen te lezen, heb je wel een eerste indicatie of een streek de moeite is.
Elk gebied heeft zijn eigen charme en niets is zoals je het vooraf had ingebeeld. Je moet gewoon zelf de streek gaan verkennen.

Stap 3: Voorbereiden van je tocht

In de vorige stap is al heel wat praktische informatie verzameld geweest. Het is nu tijd om de nodige kaarten of wandelgidsen van het gebied aan te kopen, als je dat nog niet eerder hebt gedaan.

Je gaat best ook al na wanneer je je vervoer en overnachtingsplaatsen moet reserveren, je bepaalde papieren (vb. visa, internationaal paspoort) moet aanvragen en/of je je moet laten vaccineren.

Indien je kiest om een bestaande route te volgen, zul je in de meeste gevallen wel een wandelgids terugvinden of een schema van mogelijke dagetappes. Daarin zul je heel wat informatie kunnen terugvinden, zoniet zal je zelf aan de hand van de kaart de etappes moeten indelen. Hierna wordt in 2 stappen uitgelegd hoe je tewerk gaat.

Methode om de duurtijd van een etappe te berekenen

Om de wandeltijd per etappe te berekenen, heb je verschillende parameters nodig:

Aantal kilometers (in vogelvlucht)

• Met de rand van een blad papier volg je het pad en zet je strepen indien het pad van richting draait
• Door de totale lengte te meten die je op de rand van het blad hebt getekend, kan je de afstand aflezen in cm.
• Op basis van de schaal kan je het aantal cm omzetten naar km via de volgende formule:
  totale afstand in cm op kaart x (schaal/100)

Alternatief:
Met een curvimeter kan je door het wieltje over het traject te rollen, de afstand aflezen op het toestelletje. Meestal zijn er verschillende schalen aanwezig waardoor het bruikbaar is op zowel wandelkaarten als wegenkaarten.

De gemiddelde tijd die wordt gehanteerd door hikers met (zware) bepakking is 4km/u. Afhankelijk van je eigen ervaring en omstandigheden, kan je deze snelheid aanpassen.
De tijd die je nodig hebt om de berekende afstand te overbruggen, kan je berekenen aan de hand van volgende formule:
(werkelijke afstand/4)*60 minuten.

Voorbeeld:
Stel bijvoorbeeld dat de kaart een schaal van 1:25.000 weergeeft, dit betekent zoveel als 1 cm op de kaart betekent 25.000 cm (250 m of 0,25 km) in realiteit. Heb je op je blad 60cm gemeten, dan betekent dit in realiteit 15.000 meter of 15 kilometer.
In dit geval kan je volgende staptijd berekenen: (15/4)*60=225 minuten of 3,8 uur.

Aantal hoogtemeters

Hier maak je het onderscheid tussen het aantal meters stijgen en dalen. Op basis van de hoogtelijnen kan je dit zelf berekenen. Een hoogtelijn verbindt punten in het landschap die op dezelfde hoogte staat. Het hoogteverschil tussen twee hoogtelijnen verschilt van kaart tot kaart, van 25m tot 100m in realiteit.

Standaard stelt men dat een wandelaar 300m per uur stijgt en 500m per uur daalt (in zomerse omstandigheden). Dat is een goed uitgangspunt voor beginners of mensen met een minder goede fysieke conditie. De ervaring leert dan men (meestal) kan uitgaan van 400m per uur stijgen en 600m per uur dalen.
In de winter ligt de snelheid om hoogteverschillen te overbruggen lager, afhankelijk van je fysieke conditie en de staat van het terrein (sneeuwdek).

De totale tijd die je nodig hebt om de hoogtemeters te overbruggen is te berekenen via volgende formule:
[(aantal hoogtemeters stijgen/400)*60 minuten]+[(aantal hoogtemeters dalen/600)*60 minuten]

Voorbeeld:
Je hebt aan de hand van de kaart berekend dat je 1000m moet stijgen en 1200m moet dalen. De tijd die je hiervoor nodig hebt is [(1000/400)*60]+[(1200/600)*60] = 150 minuten + 120 minuten = 270 minuten = 4,5 uur.

Totale staptijd

Je hebt nu 2 tijden berekend. De totale staptijd bereken je aan de hand van volgende formule:
Grootste staptijd + (kleinste staptijd/2) = totale staptijd

Voorbeeld:
In dit voorbeeld wat de tijd berekend voor het overbruggen van het aantal hoogtemeters groter dan voor het aantal (vlakke) kilometers. Dit betekent dus:
4,5 uur + (3,8 uur/2) = 6,4 uur. Dat is een aanvaardbare duur voor een dagetappe.

Andere parameters

De zwaarte van het terrein, de bepakking en in zekere mate de weersomstandigheden kunnen een belangrijke rol spelen in de tijd die je nodig hebt om een etappe af te leggen. Het is niet altijd mogelijk om hiervan een goede inschatting te kunnen maken of dit de duurtijd zal verlengen.
Indien je verwacht dat er bepaalde obstakels de duurtijd zouden kunnen verlengen, is het best hiervoor voldoende marge in te bouwen.

Etappeplan opstellen

Er zijn verschillende zaken waarmee je moet mee rekening houden bij het opstellen van een etappeplan.

Indeling van de etappes

Als je een mogelijke route hebt uitgestippeld a.d.h.v. bestaande paden. Dan kan je starten met het berekenen van de duurtijd van de tocht en de indeling in mogelijke etappes.

Een staptijd van 7 à 8 uur is goed doenbaar voor de gemiddelde wandelaar. Lange dagetappes tot 10 uur zijn ook mogelijk als je over een goede fysieke conditie beschikt. Na 12u wandelen, heb je het beste echt wel gehad.
Tracht realistisch te zijn door met de minst fitte deelnemer rekening te houden.

Een rustdag inbouwen is mogelijk maar als je niets te doen hebt (vb. in de bergen), een saaie bedoening. Beter is om de etappeduur wat af te wisselen en af en toe een kortere etappe wandelen van vb. 3 à 4 uur met een lange siësta in de namiddag of een zwempartijtje.

Overnachtingsplaatsen

In je keuze moet je uiteraard rekening houden met andere zaken, met name de beschikbaarheid van overnachtingsplaatsen. Ook als je de tent meeneemt, kijk je vooraf op de kaart waar je zeker bent water te kunnen vinden en waar je denkt een goede bivakplaats te hebben (zie artikel wildkamperen en bivakkeren voor tips).

Bevoorrading

In je etappeschema zul je wellicht ook moeten rekening houden met bevoorradingsmogelijkheden. Eten meenemen zorgt voor heel wat extra gewicht in je rugzak. Idealiter koop je rond de 3-4 dagen eten in maar dit hangt in belangrijke mate af van de mogelijkheden. In de bergen liggen er weinig dorpen met bevoorradingsmogelijkheden op een doenbare afstand. Daarom nemen wij soms voor één week of langer eten mee.

Eten aankopen in berghutten is meer en meer mogelijk maar de prijzen zijn hoog en de keuze is beperkt omdat de bevoorrading vaak met helikopter gebeurt. Het is beter om eens af te dalen in de vallei en daar in de plaatselijke supermarkt of kruidenierszaak je inkopen te doen. Je kunt dit moment ook gebruiken om wat op adem te komen door een kortere etappe of rustdag in te lassen, een warme douche te nemen op een camping of in een hotelletje, eens lekker uit te gaan eten, …

Slecht weer

Als je naar de bergen gaat, moet je rekening houden met slecht weer. De route die je in gedachten hebt, kan gevaarlijk zijn bij bliksem, regen/sneeuw en/of hevige windstoten. Vooral hoge cols, bergtoppen en routes over een bergkam zijn dan beter te vermijden.

Het is ook beter om minstens één reservedag in te bouwen zodat je kunt inspelen op slechte weersomstandigheden. Je kunt ervoor kiezen om ter plaatse te blijven of een veiligere route uit te stippelen. Als er voldoende ontsnappingsmogelijkheden zijn, m.a.w. als je op bepaalde punten snel kunt afdalen naar het dal, dan kan je bij twijfelachtig weer er toch voor kiezen om de etappe aan te vangen. Zijn deze uitwegen niet voorhanden, dan kies je beter voor een alternatief, vb. een tocht door de vallei.

Er zijn periodes dat er in het hooggebergte vb. Pyreneeën en Alpen telkens in de namiddag of vroege avond een onweer opsteekt. Zorg ervoor dat je dan aan het afdalen bent en je bivak op een veilige plaats stelt (zie artikel).

Andere voorbereiding

Je hebt nu je reis min of meer gepland. Wat kan je nog doen:

• Cursussen volgen vb. kaart en kompas, winterbergwandelen, …
• Je paklijst opstellen en eventueel extra aankopen verrichten
• Fysieke voorbereiding vb. wandelen, lopen, fietsen (aërobe sporten die een langdurig uithoudingsniveau vergen)
• Voedselplanning (artikel op komst)