Debbie Sanders | Reiswebsite

Sinds eeuwen is drogen een manier om voeding te kunnen bewaren. Door het water in het product te laten verdampen, verdwijnt het risico dat bacteriën en schimmels zich nestelen.
In de buitensport worden gevriesdroogde trekkersmaaltijden verkocht met lonkende namen als chili con carne en goulash. Na een zware etappe smaakt alles, luidt het in de buitensportmond. Door zelf onze voeding te drogen, zoals door hikers in de VS en Canada veelvuldig wordt gedaan, hebben we echter een veel smakelijker alternatief gevonden.

Droogmachine

In de zuiderse landen zorgt de zon voor de nodige warmte, denk maar aan zongedroogde tomaten, maar in ons grillige weer is dat een onmogelijke opgave. Een droogmachine is een cilindervormig apparaat met onderaan een verwarmingselement en ventilator en daarboven verschillende zeven waarop het te drogen voedsel wordt gelegd en een deksel. De lucht wordt verhit tot gemiddeld 70°C en naar boven gestuwd. Zo kan het vocht langzaam verdampen en bovenaan ontsnappen. Je houdt uiteindelijk een product over dat veel lichter en compacter is dan een vers exemplaar.

Er bestaan zowel simpele modellen met enkel een aan/uit knop, goed voor de ‘beginnende droger’, en duurdere modellen waarbij je de temperatuur kan regelen en de tijd kan instellen.

In België kan je via de Collishop van Colruyt een simpel model van Severin bestellen (€75, in promotie €63). Wil je een meer geavanceerd model, dan zul je dat via het Internet moeten aankopen maar de prijs loopt daar snel op tot rond €150. Bestellen kan via Midgaar e-shop of Globetrotter.

Ook in de oven kan voedsel gedroogd worden maar dat heeft zijn nadelen:

• In een oven ontsnapt de damp niet; de deur moet op een kiertje worden gezet en dat zorgt voor veel energieverlies.
• De temperatuur loopt soms te hoog op zodat het product gebakken wordt i.p.v. gedroogd.

Droogproces

Algemene principes

1. Hoe kleiner de stukken, hoe sneller ze drogen en opnieuw water opnemen.
2. Zorg ervoor dat je de stukken voldoende verspreid legt, zodat de warme lucht goed kan circuleren.
3. Het is nuttig om na enkele uren de volgorde van de zeven te wijzigen zodat alles gelijkmatig droogt. Onderaan ligt de temperatuur namelijk iets hoger.

Groenten en fruit

Je kan zowat alle groenten drogen: aardappelen, paprika’s, ajuinen, spruiten, prei, … Sla en andijvie best niet, die zijn na rehydratatie niet meer lekker. Ook groenten en fruit uit blik kunnen gedroogd worden vb. erwten, bonen en ananas.

Sommige hardere groenten blancheer of stoom je best vooraf (vb. wortelen en spruiten) zodat ze sneller vocht kunnen afgeven en terug opnemen. Tomaat kan je met wat zout en kruiden bestrooien om wat meer smaak te geven.
Het is mogelijk dat fruit (vb. appel) en sommige groenten (prei, ajuin) ietwat van zijn oorspronkelijke kleur verliest maar dit heeft geen enkele invloed op de kwaliteit. Even laten weken in citroensap kan dat voorkomen.

Vlees, vis en kip

Mager vlees, vis en kipzijn het meest geschikt om te drogen; vet kan namelijk ranzig worden. Je gaat als volgt tewerk:

• In repen snijden van ongeveer 1 cm dikte.
• Marineren gedurende ongeveer 24u. Het hoofddoel hierbij is dat het vlees, vis of kip zout opneemt (dit versnelt het droogproces en verlengt de houdbaarheid). Kruiden, honing, olie enz. kunnen voor extra smaak zorgen.
• Na het afdeppen, kunnen vlees en vis meteen gedroogd worden. Kip moet omwille van de voedselveiligheid eerst gestoomd of geblancheerd worden.

Het is ook mogelijk om bereide maaltijden of sausen te drogen. Je hebt dan wel iets nodig om op de zeven te leggen zodat het product blijft liggen maar waardoor de lucht nog kan circuleren. Mogelijkheden zijn bakpapier, verpakking van ontbijtgranen, nylon of zijde maar wij hebben dit zelf nog niet uitgeprobeerd.

Bewaren

Hou bij het drogen rekening met volgende principes:

1. Een goede hygiëne is noodzakelijk.
2. Voor het bereiden van vlees, vis en kip is het belangrijk om in het begin een voldoende hoge temperatuur te hebben van ongeveer 70°C om mogelijke contaminatie te vermijden, daarna kan je eventueel de droogtemperatuur doen zakken.

Voor vertrek bewaar je het voedsel op een koele en donkere plaats vb. een (droge) kelder of de koelkast.
Probeer het voedsel ook zo droog mogelijk af te sluiten, eventueel vacuüm (zeker in warme omstandigheden en voor vlees, vis en kip aan te raden).
Op tocht bewaar je de ingrediënten in een plastiek zakje (diepvrieszakje of lichtere uitvoering) of in vacuümverpakking zodat ze van vocht afgeschermd zijn.

De meeste voedingswaarde blijft behouden bij het drogen met uitzondering van vitamine A en C. Bij het bereidingsproces gebruik je best slechts die hoeveelheid water die nodig is. Door niet te moeten afgieten, gaat geen extra voedingswaarde verloren. Begin met ruim 1liter voor een maaltijd van 2 personen en giet wat bij indien nodig.

Bereiden

Na het dehydrateren, moeten de ingrediënten opnieuw water opnemen om eetbaar te zijn. Door het vochtverlies wordt de smaak in gedroogde voeding zeer geconcentreerd. Sommige voedingswaren kunnen ook zo worden gegeten zoals gedroogd fruit (appelen, ananas) en gedroogd vlees, in de VS gekend als beef jerky. Als je het vlees te veel laat drogen, is het te taai om zo te eten. In winter kan je er voor opteren om vlees iets minder te laten drogen.

Algemene bereidingstips

• Zorg ervoor dat vlees, vis of kip in voldoende kleine stukjes gesneden zijn (ongeveer 0,5 cm breed), dan rehydrateren ze sneller.
• Wie op brandstof wil besparken, kan de ingrediënten meteen in het koude water doen, zodat ze al vocht opnemen terwijl het water aan het opwarmen is. Zo hebben ze maar enkele minuten kooktijd meer nodig.
• Door er een saus aan toe te voegen, wordt het geheel minder droog. Gedroogde saus (vb. Knorr) oplossen in koud water en als eenmaal alles gaar is in de pot gieten en eventueel eventjes laten sudderen.

Enkele recepten

Naam: Stoofpot met ebly (tarwekorrels), roze linzen, vlees, wortelen, bonen en Knorr-stoofvleessaus (in poedervorm).
Bereidingswijze: Doe alle ingrediënten in het kokend water en laat 10 minuten sudderen. Los de saus op in wat koud water. Als alles gaar is, giet de saus erbij en laat eventjes meesudderen.
Tip: Roze linzen kan men kopen o.a. bioshop.

Titel: Stoofpot met Basmati-rijst, vlees, ajuinen, paprika’s (rood, groen en geel) en Knorr-gebraadsaus (in poedervorm).
Bereidingswijze: Doe alle ingrediënten in het kokend water en laat 10 minuten sudderen. Los de saus op in wat koud water. Als alles gaar is, giet de saus erbij en laat eventjes meesudderen.
Tip: /

Titel: Curryschotel met Basmati-rijst, kip, ananas, rozijnen, appel en Knorr-currysaus (in poedervorm)
Bereidingswijze: Doe alle ingrediënten (behalve de appel) in het kokend water en laat 10 minuten sudderen. Na 7 minuten sudderen de appel erbij voegen. Los de saus op in wat koud water. Als alles gaar is, giet de saus erbij en laat eventjes meesudderen. Opletten dat er voldoende water in de pot zit want dit gerecht brandt snel aan.
Tip: Rozijnen koop je best gewoon in de supermarkt.

Titel: Stampot met puree, erwten, ajuinen en vlees (ook mogelijk met wortelen en bonen).
Bereidingswijze: Doe de groenten en het vlees in het koude water. Breng aan de kook en laat nog 3 minuten sudderen. Doof het vuur en voeg de pureepoeder erbij. Goed doorroeren want de puree dikt snel.
Tip: Pureepoeder van het merk Delhaize bevat ook al melk en is zeer lekker.

Je kan naar eigen smaak gedroogde ingrediënten combineren, eventueel met extra kruiden. Het is zeker nuttig om extra zout of een bouillonblokje toe te voegen bij het koude water als je op trektocht bent.

Gedroogd voedsel kopen

Sommige gedroogde producten zijn in de handel verkrijgbaar:

• In de gewone supermarkt vind je gemakkelijk banaan, rozijnen, champignons, kruiden.
• In Aziatische en Turkse winkels is er een breder gamma dan in de gewone supermarkt.
• Beef jerky wordt nu ook ingevoerd vanuit de VS. Het kost redelijk wat geld, omdat gedroogd vlees maar één derde van het oorspronkelijke gewicht meer bezit en redelijk hoogwaardig vlees gebruikt moet worden.

Daarnaast is er Globetrotter, een Nederlands buitensportbedrijfje, dat via het Internet en enkele buitensportzaken in eigen land gedroogde ingrediënten en maaltijden te koop aanbiedt. We hebben al enkele recepten uitgetest, sommige zijn lekker, anderen minder. Er zitten veel kruiden en groenten bij. Nadelen zijn de prijs, het gewicht en de smaak van het vlees (soort korrels).

Conclusie

Even een vergelijking tussen zelf drogen en vriesdroogvoeding:

Voordelen van zelf drogen:

1. Porties aan te passen aan je eigen behoeften
2. Zelf gekozen ingrediënten en bijgevolg smakelijker (meer groenten, vlees)
3. Goedkoper
4. Milieuvriendelijker (vriesdrogen is erg energie-intensief)

Nadelen van zelf drogen:

1. Aankoop droogmachine en gebruik elektriciteit
2. Tijdsintensief (hele proces)
3. Beperktere houdbaarheid (enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van droogte product)
4. Hoger gewicht (want bevat nog iets meer water)

Om gewicht te besparen op trektocht, is het nuttig om enkel de gedroogde ingrediënten mee te nemen en ter plaatse rijst, pasta en dergelijk te kopen.

Boeken en links

Enkele boeken uit de VS met tips en recepten:

• Trail Food, ISBN 978-0070344365
• Backcountry cooking, ISBN 978-0898865516
  (Via internet zowel nieuw als gebruikt te verkrijgen)

Meer info over het drogen van voeding en voedselveiligheid (Engelstalig):

• University of Idaho
• Colorado State University
• Clemson University
• University of Missouri

Enkele filmpjes over het drogen van voeding vind je hier (Engelstalig):

• Drogen van broccoli en gehakt (deel 1)
• Drogen van broccoli en gehakt (deel 2)